Египетте окууга тапшырып жаткан кыргыз студенттер эртеби-кечпи «хитоб» деген сөздү угат. Биз да алгач анын эмне экенин, кимден алынарын билбей, бири-бирибизден сурап жүргөнбүз. Бул макалада хитобдо эмне жазыларын, ал эмнеге керектигин жана аны сайт аркылуу кантип аларыңызды жөнөкөй тил менен түшүндүрөбүз.
Хитоб деген эмне
«Хитоб» арабча «хитаб» (خطاب) деген сөздөн келген, «кат» дегенди билдирет. Биздин жамаатта хитоб деп окуу жайга бериле турган, араб тилинде жазылган расмий катты айтабыз.
Хитобду «جمعية جالية قيرغيزستان للخدمات والصداقة» деген коом (ассоциация) берет. Кыргызчасы «Кыргызстан жамаатынын кызмат көрсөтүү жана достук коому». Кат ушул коомдун расмий бланкына басылат.
Жөнөкөй айтканда, хитоб деген жамааттын сизди окуу жайга тааныштырган, сунуштаган каты. Анда коом сизди Кыргызстандын жараны катары атап, тандаган окуу жайыңызга киришиңизге өз тарабынан эч кандай тоскоолдук жок экенин билдирет.
Хитобдо эмне жазылат
Хитобдун тексти кыска жана баарына бирдей калыпта жазылат. Анда төмөнкүлөр болот:
- Номери жана датасы. Ар бир хитобдун өз номери бар, жогору жагында берилген күнү жазылат.
- «Бисмиллахир-рахманир-рахим». Кат ушул сөз менен башталат.
- Негизги текст. Коом Кыргызстандын жаранынын көрсөтүлгөн окуу жайга киришине эч кандай тоскоолдук жок экенин кабарлайт.
- Аты-жөнүңүз. Араб тамгасы менен эмес, паспорттогудай латынча, баш тамгалар менен жазылат.
- Паспорт номериңиз. Сериясы менен номери боштуксуз, бирге жазылат.
- Туулган датаңыз. Күн/ай/жыл тартибинде.
- Окуу жай. Аль-Азхар университети, Аль-Азхар маахаддары, медресе, жеке мектеп же башка окуу жай. Маахад деп Аль-Азхарга караштуу, университетке чейинки окуу жайларды айтабыз. Медресенин, жеке мектептин же башка окуу жайдын аталышы арабча жазылат.
- Төраганын аты, мөөр жана кол. Коомдун төрагасынын аты, мөөр басыла турган жана кол коюла турган орун.
Тексттин аягында дагы бир сүйлөм бар: бул маалымкат (арабча «ифада») коомго эч кандай жоопкерчилик жүктөбөйт. Мындан коркпоңуз. Бул сүйлөм коом сизди тааныштырып, сунуштап жатканын, бирок окуу жайга кабыл алынарыңызга кепилдик бербей турганын билдирет.
Хитоб эмне үчүн керек
Хитобдун негизги милдети сизди окуу жайга тааныштыруу. Документ тапшырганда ал сиз кыргыз жамаатынан экениңизди жана жамаат сизди тааныйт, сунуштайт дегенди көрсөтөт.
Хитоб көбүнчө ушундай учурларда керек болот:
- Аль-Азхар университетине же анын маахаддарына документ тапшырганда;
- медресеге, жеке мектепке же башка окуу жайга кирерде;
- окуу жай сизден жамааттын же уюмдун катын сураганда.
Бирок ар бир окуу жайдын өз тартиби бар. Хитоб керекпи, аны кайсы этапта берүү керек, муну алдын ала окуу жайдын чет элдик студенттер бөлүмүнөн сурап алыңыз. Аль-Азхарда бул бөлүмдү «вафидин» бөлүмү деп аташат (арабча «сырттан келгендер»). Ал тууралуу Аль-Азхарга тапшыруу жөнүндөгү макалада кененирээк жаздык.
Хитоб эмне эмес
Хитобдон ашыкча нерсе күтпөө үчүн муну да билип коюңуз:
- Виза да, резиденция (икама) да эмес. Икама деген Египетте жашоого уруксат. Хитоб сизге Египетте жашоо укугун бербейт. Бул тууралуу виза жана резиденция боюнча макалада жаздык.
- Кабыл алуу каты эмес. Хитоб окуу жайга кабыл алынганыңызды билдирбейт, акыркы чечимди окуу жай өзү чыгарат.
- Мамлекеттик документ эмес. Хитобду мамлекеттик мекеме эмес, коом берет. Окуу жай сизден башка расмий документтерди да (мисалы, элчиликтен кат) сурашы мүмкүн. Талаптар өзгөрүп турат, ошондуктан алардын азыркы тизмесин окуу жайдын өзүнөн тактаңыз.
Хитобду ким даярдайт
Хитобду Муфтияттын студенттер менен иштеген кызматкерлери сиз тизмеге берген маалыматтын негизинде даярдашат. Аты-жөнүңүз, паспорт номериңиз жана туулган датаңыз тизмедеги паспорт маалыматыңыздан алынат.
Окуу жай арызда эмнени тандаганыңызга жараша жазылат. Кызматкер аны текшерип, керек болсо тактайт. Медресе, жеке мектеп же башка окуу жай болсо, анын аталышын арабча жазып коёт.
Даяр хитоб кагазга басылып, ага коомдун мөөрү басылат жана кол коюлат. Мөөрү же колу жок хитоб толук эмес, аны окуу жайга бербеңиз.
Хитобдо ал берилген күндөгү маалымат калат. Кийин тизмедеги маалыматыңыз өзгөрсө да, мурда берилген хитоб өзүнөн-өзү өзгөрбөйт. Ошондуктан хитоб сурардан мурун маалыматыңыз туура экенине ынанып алыңыз.
Сайт аркылуу хитоб кантип алынат
Хитоб алуу үчүн адегенде студенттердин тизмесине катталасыз. Катталууга бир нече мүнөт эле кетет:
- Паспорттун сүрөтү. Катталуу барагын ачып, паспортуңузду сүрөткө тартыңыз же сүрөтүн жүктөңүз. Аты-жөнүңүз, туулган датаңыз жана паспорт номериңиз паспорттун ылдый жагындагы эки саптан окулуп, өзү толтурулат. Аларды кунт коюп текшериңиз, хитобго дал ушул маалымат түшөт.
- Дарек жана байланыш. Кыргызстандагы жана Египеттеги дарегиңизди, телефонуңузду жана Кыргызстандагы бир жакыныңыздын байланышын жазасыз.
- Арыз жана кол коюу. «Кайда окууга барасыз?» деген суроого жооп берип, кол коёсуз. Арыз Египеттеги кыргыз студенттердин жетекчисинин атына жазылат, анда окуу жайга жолдомо берүүнү суранасыз.
- Текшерүү. Муфтияттын кызматкерлери маалыматыңызды текшеришет, андан кийин тизмеге кошуласыз.
- Хитоб. Кызматкер хитобду даярдап, басып чыгарат. Аны качан жана кайдан аларыңызды кызматкерден тактаңыз: катталуу барагындагы «Жардам» баскычы аркылуу ага жаза аласыз.
Ар бир кадам тизмеге катталуу тууралуу макалада кенен жазылган. Хитоб кыздарга да, жигиттерге да бирдей тартипте берилет.
Арызда окуу жайды так тандаңыз, анткени хитобго ошол тандооңуз жазылат. Медресеге же жеке мектепке барсаңыз, анын толук аталышын жазыңыз. Аталышы арабча кантип жазыларын билсеңиз, кызматкерге да айтып коюңуз.
Кайсы окуу жайды тандоону али чече элек болсоңуз, Египетте эмнени окууга болот деген макалабызды окуп чыгыңыз.
Хитобду алганда эмнени текшерүү керек
Хитоб колуңузга тийгенде, окуу жайга алып барганга чейин бир-эки мүнөт бөлүп текшериңиз. Кичинекей ката да ишиңизди кечеңдетип коюшу мүмкүн.
- Аты-жөнүңүз паспорттогу латынча жазылышы менен тамгасына чейин дал келеби? Бир эле тамга айырмаланса да, көйгөй чыгышы мүмкүн.
- Паспорт номериңиз туурабы: сериясы жана бардык цифралары? Жаңы паспорт алган болсоңуз, хитобдо жаңы номер турабы?
- Туулган датаңыз. Күн менен ай алмашып калган жокпу? Хитобдо дата күн/ай/жыл тартибинде жазылат.
- Окуу жай. Сиз бара турган жер жазылганбы? Медресе же жеке мектеп болсо, аталышы туурабы?
- Номери, датасы, мөөрү жана колу. Баары орундабы?
Ката тапсаңыз, ал хитобду окуу жайга бербеңиз. Кызматкерге кайрылыңыз, ал тизмедеги маалыматыңызды оңдоп, катасы бар хитобду жокко чыгарат жана туура маалымат менен жаңысын даярдайт.
Жаңы паспорт алсаңыз, хитоб сурардан мурун кызматкерге жазып, тизмедеги маалыматыңызды жаңыртыңыз. Эски паспорттун номери менен чыккан хитоб жаңы паспортуңузга дал келбей калат.
Көп берилүүчү суроолор
Хитоб акылуубу?
Сайт аркылуу тизмеге катталуу жана арыз берүү үчүн эч кандай төлөм алынбайт, сайтта хитоб үчүн да төлөм каралган эмес. Кимдир бирөө хитоб үчүн же «тезирээк чыгарып берем» деп акча сураса, акча берүүдөн мурун Муфтияттын студенттер менен иштеген кызматкеринен тактаңыз.
Окуу жайым өзгөрсө, жаңы хитоб алсам болобу?
Ооба, бир студентке бир нече хитоб берилиши мүмкүн. Форманы ошол эле паспорт менен кайра толтуруп, арызда жаңы окуу жайды тандаңыз. Тизмедеги маалыматыңыз паспорт номериңиз боюнча жаңыланып, кайра текшерүүгө кетет. Андан кийин кызматкерге жаңы хитоб керектигин жазыңыз.
Хитоб канча убакытта даяр болот?
Белгиленген мөөнөт жок, маалыматыңыз канчалык тез текшерилгенине жараша болот. Окуу жайга тапшыруу мөөнөтү жакындап калса, эртерээк катталып, кызматкерге мөөнөтүңүздү эскертип коюңуз.
Хитобдун бир нече көчүрмөсүн жасатып, сүрөтүн телефонуңузга сактап коюңуз. Түп нускасын окуу жай сураганда гана бериңиз.
Хитоб канча убакытка жарактуу?
Хитобдо жарактуулук мөөнөтү жазылбайт. Бирок окуу жай жакында берилген катты сурашы мүмкүн, муну окуу жайдын өзүнөн тактап алыңыз.
Балама да хитоб алса болобу?
Балаңызды медресеге же жеке мектепке бергиңиз келсе, адегенде Муфтияттын студенттер менен иштеген кызматкеринен тактаңыз: балаңызга кандай документтер керек экенин жана тизмеге кантип катталарын айтып беришет.
Биз да ушул жолдон өттүк, ошондуктан билгенибизди бөлүшүп жатабыз. Суроо калса, «Жардам» баскычы аркылуу тартынбай жазыңыз. Эгер али каттала элек болсоңуз, тизмеге азыр эле катталыңыз.
