Каирдеги алгачкы күндөр баарыбызга оңой болгон эмес: тил бөтөн, шаар ызы-чуу, суроо көп, кимге кайрыларыбызды да билчү эмеспиз. Биз да ошол жолдон өттүк, ошондуктан биринчи айда эмне кылуу керектигин бир жерге чогулттук. Ар бир тема боюнча кененирээк макалага шилтеме калтырдык, шашпай окуп чыгыңыз.
Жолго чыкканга чейин жана аэропортто
Египетке кирүү эрежелери (виза жана башка шарттар) улам өзгөрүп турат, интернеттеги маалымат да ар башка. Ошондуктан билет алганга чейин азыркы эрежени Египеттин элчилигинен же Муфтияттын өкүлүнөн тактап алыңыз. Кенен маалымат виза жана резиденция тууралуу макалада.
Жолго чыкканда колуңузда болсун:
- паспорт, мөөнөтүнүн бүтүшүнө көп убакыт калган болсун;
- окуу жайдан келген чакыруу же кабыл алуу каты (болсо), аттестат же диплом жана талап кылынса, алардын котормосу;
- бардык документтердин бир нече көчүрмөсү жана паспорт өлчөмүндөгү сүрөттөр;
- дайыма ичкен дарыңыз болсо, бир аз кошумча дары жана дарыгердин рецепти;
- алгачкы күндөргө жетерлик накталай акча.
Мүмкүн болсо, аэропорттон жердештердин бири тосуп алсын. Паспортуңузду бөтөн кишиге бербеңиз, «жардам берейин» деп жабышкан кишилерге акча төлөбөңүз. Таксиге отурганга чейин баасын сүйлөшүп алыңыз же тиркеме аркылуу чакырыңыз.
Учууга бир нече күн калганда жамаатка жазып, качан келериңизди билдириңиз. Тосуп алып, биринчи түнү кайда жатарыңызды көрсөтө турган жердеш дээрлик ар дайым табылат.
Алгачкы күндөр, байланыш жана акча
SIM-картаны операторлордун расмий дүкөндөрүнөн алганыңыз оң. Египетте Vodafone, Orange, e& (мурдагы Etisalat) жана WE иштейт. SIM-карта ээсинин атына катталат: түп нуска паспортуңузду алып барасыз, келишимге өзүңүз кол коёсуз. Оператор визаңызды же резиденцияңызды да сурашы мүмкүн, ошондуктан жаңы келген студентке кайсы документ жетерин дүкөндөн тактаңыз.
Көчөдөгү киоскадан алынган карта сиздин атыңызга катталбай, кийин көйгөй жаратышы мүмкүн. Чет элдиктин SIM-картасынын мөөнөтү анын резиденциясынын мөөнөтүнө байланат, резиденция бүтсө, номер да өчүп калышы мүмкүн. Ошондуктан резиденция алганда же узартканда операторго барып, маалыматыңызды жаңыртып коюңуз.
Мекенден алып келген телефон үчүн алым төлөп, аны каттоо талап кылынышы мүмкүн: египеттик SIM-карта салганыңызда телефонго ушул тууралуу эскертүү келет. Бул эреже 2026-жылы өзгөрдү, кененирээк транспорт жана байланыш тууралуу макалада жаздык.
Акчаны банктан же лицензиясы бар алмаштыруу жайынан гана алмаштырыңыз. Көчөдөгү «кара базар» мыйзамсыз, анын үстүнө алданып калышыңыз оңой. Акчаңыздын баарын бир эле күнү алмаштырып, накталай алып жүрбөңүз, керек болгон сайын алмаштырганыңыз коопсуз. Кыргызстандагы банк картаңыз Египетте иштейби, кандай комиссия алынарын учканга чейин банкыңыздан сурап алыңыз.
Биринчи айда чыгым көп болот: ижара, депозит, үй буюмдары, кагаз иштери. Кандай чыгымдарга даяр болуу керектигин акча жана чыгымдар тууралуу макаладан окуңуз.
Турак жай, адегенде убактылуу, анан туруктуу
Биринчи бир-эки жуманы жердештердин жанында же убактылуу жерде өткөргөнүңүз жакшы. Ошол аралыкта шаар менен таанышып, окуу жайга кантип барарыңызды, баалар кандай экенин билип аласыз. Туруктуу батирди өз көзүңүз менен көрбөй туруп, эч кимге алдын ала акча бербеңиз.
Батир караганда төмөнкүлөргө көңүл буруңуз:
- окуу жайга жетүүгө канча убакыт кетет;
- суу, жарык, газ жана интернет үзгүлтүксүз иштейби, алардын акысы ижарага кошулганбы;
- келишим жазылабы, ким менен түзүлөт, депозит кандай шартта кайтарылат;
- аймак жана кошуналар кандай, кечинде үйгө кайтуу коопсузбу.
Кыздар үчүн коопсуздук өзгөчө маанилүү. Адатта кыздар кыздар менен, жигиттер жигиттер менен чогуу батир ижарага алып жашашат, бул ыңгайлуу да, арзаныраак да. Кененирээк Каирдеги турак жай тууралуу макалада.
Кагаздар, тизме, окуу жана резиденция
Кагаз иштерин биринчи айда эле баштаңыз. Кийинкиге калтырсаңыз, кезекте да убара болосуз, мөөнөт да кысып калат.
Студенттердин тизмесине катталыңыз
Кыргызстан Муфтияты Египетте окуган студенттердин тизмесин жүргүзөт. Тизмеге катталуу бир нече мүнөткө гана созулат: паспортуңуздун сүрөтүн жүктөйсүз, андан окулган маалыматты текшересиз, дарегиңизди жана байланышыңызды жазасыз, анан арызга кол коюп жөнөтөсүз. Муфтияттын кызматкерлери текшергенден кийин тизмеге кошуласыз.
Тизмеде болсоңуз, кызматкерлер сизге хитоб даярдап бере алышат. Хитоб деген коомдун (ассоциациянын) бланкына араб тилинде жазылган кат, анда сиздин окууга тапшырууңузга тоскоолдук жок экени айтылат. Аны кантип алууну хитоб тууралуу макаладан окуңуз.
Окуу жайга тапшыруу
Аль-Азхарга кантип тапшырылат, тил курстары жана маахад (Аль-Азхардын университетке чейинки окуу жайы) тууралуу Аль-Азхарга тапшыруу жөнүндөгү макалада кенен жазылган. Суроолоруңуз болсо, окуу жайдын чет элдик студенттер менен иштеген бөлүмүнө кайрылыңыз. Аны «вафидин» бөлүмү деп аташат (арабча «сырттан келгендер»).
Резиденция (икама)
Кирүү визасы кыска мөөнөткө берилет, ал эми бир нече жыл окуш үчүн резиденция керек, аны арабча «икама» деп аташат. Студенттер аны адатта окуу жай аркылуу алышат. Керектүү кагаздар жана мөөнөттөр өзгөрүп турат, ошондуктан учурдагы тартипти вафидин бөлүмүнөн эртерээк тактап алыңыз.
Документтердин көчүрмөсүн сактаңыз
- Паспорттун, виза же кирүү мөөрү басылган барактын, кабыл алуу катынын жана резиденциянын сүрөтүн телефонуңузга жана булуттагы папкага сактап коюңуз.
- Ар биринин бир нече кагаз көчүрмөсүн жасап, паспорт өлчөмүндөгү сүрөттөрдү даярдап коюңуз. Кеңселерде аларды көп сурашат.
- Түп нускаларды үйдө коопсуз жерде сактаңыз.
Телефонуңуздан «Документтер» деген өзүнчө папка ачып, ар бир кагазды алган күнү эле сүрөткө тартып коюңуз. Бир нерсе жоголуп кетсе, аны кайра алуу бир топ жеңил болот.
Шаар менен таанышуу жана транспорт
Каир абдан чоң шаар, тыгын көп болот. Метро тыгынга кабылбайт жана арзан. Ар бир поездде аялдар үчүн өзүнчө вагондор бар (адатта поезддин ортосунда), кыздарга бул ыңгайлуу. Жергиликтүү эл микроавтобустарга көп түшөт, бирок адегенде маршрутту билген киши менен жүргөнүңүз жакшы.
Uber сыяктуу тиркемелерде баа алдын ала көрүнүп турат, ошондуктан алар кечинде же жүгүңүз көп болгондо ыңгайлуу. Телефонуңузга офлайн картаны жүктөп алыңыз жана египет диалектинен (аммия) бир нече керектүү сөз үйрөнүп коюңуз. Метро, такси жана микроавтобус тууралуу кененирээк ушул макалада, ал эми керектүү сөздөр араб тили тууралуу макалада бар.
Кыздарга өзүнчө кеңеш: кечинде жалгыз алыска барбаганыңыз оң. Кайда баратканыңызды бөлмөлөш курбуңузга же жакын жердешиңизге айтып коюңуз. Такси тиркемелеринин көбүндө сапарыңызды жакындарыңызга көрсөтүп туруу мүмкүнчүлүгү бар, аны колдонуңуз.
Тамак, суу жана ысык
Ашказаныңыз жаңы тамакка жана сууга бир аз убакыттан кийин көнөт, ошондуктан алгачкы жумаларда этият болуңуз:
- Суу. Көпчүлүк студенттер бөтөлкөдөгү же фильтрден өткөн сууну ичишет.
- Тамак. Фуул (бышырылган бакла буурчагы), таамия (египеттик фалафель) жана кошари (күрүч, макарон жана жасмыктан жасалган тамак) арзан да, тоюмдуу да. Көчө тамагын таза, эли көп жерден алыңыз, жашылча-жемишти жууп жеңиз.
- Ысык. Жайында жана күздүн башында күн катуу ысыйт. Түш ченде көчөдө аз жүрүңүз, суу көп ичиңиз, баш кийим кийиңиз.
Ооруп калсаңыз, өз алдыңызча дарыланбай, дарыгерге кайрылыңыз жана жаныңыздагы жердештерге кабар бериңиз.
Жамаат, сабактар жана мекенди сагынуу
Жалгыз калбаңыз. Курсташтарыңыздан, жердештериңизден кыргыз студенттердин топторун сурап, жамааттын жыйындарына катышып туруңуз. Суроо чыкса, Египеттеги кыргыз студенттердин жетекчисине же Муфтияттын өкүлүнө кайрылсаңыз болот.
Аль-Азхар мечитинде жана башка мечиттерде аалымдардын сабактары (дарстар) өтөт. Мугалимдериңиз сунуштаган сабактарды тандаңыз, тааныбаган топторго шашып кошулбаңыз.
Алгачкы жумаларда мекенди сагынуу табигый нерсе. Күнүңүздү тартипке салыңыз: сабак, намаз, спорт, жердештер менен баарлашуу. Үйдөгүлөр менен байланышып туруңуз, бирок күнү бою телефондон башыңызды көтөрбөй калбаңыз. Кыйын болуп кетсе, ичиңизге катып жүрбөй, жакын кишиңизге айтыңыз.
Сизден бир-эки жыл мурун келген жердешти табыңыз. Ал бул жолду жакында эле басып өткөн, ошондуктан көп суроонун жообун билет.
Биринчи айдын кыскача тизмеси
- Келе турган күнүңүздү жамаатка алдын ала билдириңиз, аэропорттон тосуп алууну сүйлөшүп коюңуз.
- Оператордун расмий дүкөнүнөн өз паспортуңузга SIM-карта алыңыз, телефонду каттоо талабын тактаңыз.
- Акчаны банктан же лицензиясы бар жерден гана алмаштырыңыз.
- Убактылуу жерде жашап, туруктуу батирди шашпай тандаңыз.
- Студенттердин тизмесине катталыңыз.
- Окуу жайдагы вафидин бөлүмүнө барып, тапшыруу жана резиденция кагаздарын баштаңыз.
- Бардык документтердин электрондук жана кагаз көчүрмөсүн жасаңыз.
- Үйдөн окуу жайга кантип барарыңызды үйрөнүп алыңыз.
- Сууга, тамакка жана ысыкка этият болуңуз.
- Жамаатты, ишенимдүү сабактарды жана жакын жердештерди табыңыз.
Суроо болсо, тартынбай жердештерге кайрылыңыз, биз да ушинтип баштаганбыз. Ийгилик каалайбыз!
